BookTok: hoe speel je als bibliotheek in op deze trend?
BookTok. Je hebt er misschien weleens van gehoord. Van young adult-romans tot poëziebundels: boeken die viral gaan op TikTok zijn niet aan te slepen. Ook in de bibliotheek zie je het effect van BookTok. Moet je hier iets mee? En hoe speel je erop in, zonder achter de feiten aan te lopen? In dit artikel vertellen onze experts Djuna en Laurie je alles over BookTok en hoe je als bibliotheek inspeelt op deze trend.
Terugblik 21 januari
Tijdens het eerste thematisch specialistenoverleg op 21 januari doken elf collectiespecialisten uit Gelderland samen in de wereld van BookTok. De centrale vraag: wat betekent BookTok voor onze bibliotheken? In een afwisselend programma deelden Bookfluencer Robin Riensema (@robinsmoedt) en Iris Windmeijer (@readalicious), collectiespecialist Bibliotheek Enschede, hun ervaring. Er werd volop meegepraat vanuit de zaal en deelnemers konden hun vragen stellen. ‘Het was een inspirerende ochtend met veel discussies en stof tot nadenken’, vertelde een deelnemer achteraf.
Even voorstellen: Djuna en Laurie
Djuna Bánki is adviseur collectie bij Rijnbrink. Voordat ze hier het team kwam versterken, werkte ze in de boekhandel. Daar ontdekte ze al dat sommige romans een enorme hype kunnen veroorzaken. ‘Dat boeken viral gaan en voor zoveel nieuwe lezers zorgen, vind ik heel leuk.’
Laurie Wissink werkt ook als adviseur collectie bij Rijnbrink en is sindsdien bewust bezig met BookTok. ‘Ik wist al wel van het bestaan, maar ben zelf geen hevige social mediagebruiker. Leuk om nu meer te weten over de boekhoekjes op het internet. Ik kijk nu zelf ook weleens naar BoekTube (het boekhoekje op YouTube). Fantastisch dat BookTok jongeren inspireert om meer te lezen!’
Wat is BookTok?
BookTok is het hoekje op TikTok waar mensen hun mening en (vaak extreme) enthousiasme delen over de boeken die ze hebben gelezen. Boeken die populair zijn geworden door BookTok, scharen we tegenwoordig onder een nieuw genre: het BookTok-boek. Vaak zijn dit romans of fantasy boeken. Sommige literaire romans zijn inmiddels ook BookTok-boeken te noemen, denk bijvoorbeeld aan Normal People van Sally Rooney.
Waarom moeten bibliotheken zich bezighouden met BookTok?
Veel bibliotheken vinden het moeilijk om jongere bezoekers aan te trekken. ‘BookTok-boeken zijn bij uitstek het gekozen genre voor deze doelgroep’, vertelt Djuna. ‘Als je hier op inspeelt, kun je dus mogelijk meer jongeren bereiken.’ BookTok lijkt misschien een hippe trend, maar dat is het volgens Laurie niet. ‘Het is er al jaren en het gaat ook niet meer weg. Als je met boeken te maken hebt, kun je er dus eigenlijk niet omheen.’
Hoe kunnen bibliotheken inspelen op BookTok?
‘De eerste stap is: denk na over wat je wilt bereiken en wat je onder een BookTok-boek verstaat’, vertelt Laurie. ‘Op basis daarvan kun je keuzes gaan maken: ga je BookTok-boeken aankopen? Kies je voor Engels of Nederlands? Ga je ook Graphic Novels of Manga inkopen? Waar zet je ze neer? Maak je thematafels? Allemaal vragen om over na te denken. Samen met programmering kun je iets moois neerzetten rondom de BookTok-collectie. Of ga eens collectioneren met jongeren. Genoeg opties en keuzes!’
Hoe pak je dit concreet aan?
Hoe je aan de slag gaat met BookTok hangt af van jouw bibliotheek en het antwoord op bovenstaande vragen. Laurie geeft een aantal tips. ‘Stel je wilt met je collectie aan de slag. Kijk dan eerst eens wat je hebt staan. Grote kans dat daar al BookTok-boeken tussen liggen. Bij de landelijke huisstijl kun je BookTok-stickertjes bestellen en deze gaan labelen. Gebruik TikTok, Instagram, YouTube en boekhandels voor inspiratie. Op boekenwebsites zoals Goodreads vind je ook BookTok-lijsten.’
Waar moet je op letten?
‘Kijk goed waar je de boeken neerzet. Sommige BookTok-boeken bevatten 18+-content. Zet ze dus niet klakkeloos bij de jeugdafdeling, maar zorg er wel voor dat het daar in de buurt staat’, vertelt Laurie.
Kun je als bibliotheek ook zelf gaan BookTokken?
‘Zeker, dat wordt door enkele bibliotheken ook al gedaan’, vertelt Djuna. ‘Het is leuk om in te spelen op trends en een goede manier om jouw bibliotheek onder de aandacht te brengen bij de doelgroep.’ Toch zitten er wel wat haken en ogen aan, vertelt Laurie. ‘Onderschat niet hoeveel tijd en energie het kost om zoiets op te zetten en te onderhouden. Ik zou als eerste stap vooral aanraden om de focus te leggen op collectie en programmering.’ Djuna vult aan: ‘Het is ook belangrijk om na te denken of je met jouw bibliotheek op TikTok wilt. Het medium ligt regelmatig onder vuur door onder andere de privacy en verslavingsgevoeligheid ervan.’
Hoe ondersteunt Rijnbrink bibliotheken op het gebied van BookTok?
‘We hebben voor Overijssel en Gelderland twee specialistenbijeenkomsten georganiseerd om kennis te delen. Voor die sessies hebben we kaarten gemaakt met tips en leidende vragen die je kunt gebruiken om de eerste stappen te zetten met BookTok’, vertelt Laurie. De kaarten zijn met alle collectiespecialisten in beide provincies gedeeld. Gemist? Laat het ons gerust weten, dan sturen we ze alsnog naar je op.
Tot slot: Welk BookTok-boek moet volgens jou echt op de plank staan?
Djuna: ‘Mijn lievelingsgenre is romans van Nederlandse schrijvers. Dus ik zeg: Het gore lef of Man maakt stuk.’
Laurie: ‘Ik vind het fantastisch dat klassiekers ook onderdeel zijn van BookTok. Witte Nachten van Dostojevski is onder jongeren een hit geworden door TikTok. En ook de boeken van Jane Austen, Franz Kafka, Jaruki Murakumi komen vaak voor. Dit is misschien een niche binnen de BookTok-wereld, maar dat zou dus mijn tip zijn.’
