50e Proeftuin Overijssel laat zien hoe cultuuronderwijs jongeren laat groeien
Wat gebeurt er als jongeren zelf mogen onderzoeken wat hen bezighoudt? Als niet de uitkomst, maar de ontdekking centraal staat? Precies dat maakt de Proeftuin Overijssel, een project voor cultuuronderwijs in het voortgezet onderwijs, waardevol. Tijdens een werkbezoek aan het provinciehuis in Zwolle markeerden Rijnbrink en provincie Overijssel de 50e Proeftuin Overijssel. Leerlingen en docenten van De Maat uit Ommen en De Waerdenborch uit Goor lieten gedeputeerde Tijs de Bree zien en ervaren wat de Proeftuin in de praktijk betekent.
Het onbekende: de plek waar groei begint
In de Proeftuin Overijssel formuleren leerlingen in het voortgezet onderwijs zelf een onderzoeksvraag rond iets dat hen raakt, verwondert of bezighoudt. Bijvoorbeeld: ‘Kunnen we met voertuigen een graffiti kunstwerk maken?’ Of: ‘Wanneer kan je iemand vertrouwen?’ Samen met kunstenaars, makers en docenten gaan zij vervolgens op onderzoek uit. Dat kan leiden tot een film, videoclip, performance, kunstwerk of een totaal andere vorm.
De echte opbrengst zit niet alleen in het eindresultaat. Het is ook het proces: durven zoeken, maken, twijfelen, samenwerken en jezelf laten zien. Juist omdat niets in de Proeftuin vooraf vaststaat, ontstaat ruimte voor verrassing en ontdekking. Leerlingen leren omgaan met het onbekende en gaan anders kijken naar zichzelf, naar elkaar en naar de wereld om hen heen. Dát is vooral de oogst van de Proeftuin.
50 keer oogsten met de Proeftuin
Dat de 50e Proeftuin inmiddels een feit is, werd feestelijk gemarkeerd tijdens het werkbezoek aan het Provinciehuis in Zwolle. Hier deelden leerlingen en docenten hun ervaringen met de Proeftuin. Leerlingen van De Waerdenborch uit Goor onderzochten het thema omgaan met ongemak; ‘Krijg je meer zelfvertrouwen door iets spannends te doen?’. Leerlingen van De Maat uit Ommen maakten een videoclip geïnspireerd op Bökkers. Hun onderzoeksvraag was: ‘Hoe maken we een videoclip net als Bökkers?’ Daarmee werd voor de aanwezigen duidelijk hoe breed de Proeftuin kan zijn: van persoonlijke ontwikkeling en zelfreflectie tot creativiteit, plezier en eigenaarschap.
Docent Stef van De Waerdenborch:
De Proeftuin heeft niet alleen de leerlingen iets gebracht, ook ik heb veel nieuwe dingen over mijzelf geleerd. Ik gun elke leerling in Nederland een Proeftuin.
Goed cultuuronderwijs voor ieder kind
De provincie Overijssel investeert samen met het Rijk en gemeenten in cultuureducatie en cultuurparticipatie. Dat doet zij vanuit de overtuiging dat ieder kind in Overijssel toegang moet hebben tot kwalitatief goed cultuuronderwijs.
Juist programma’s als Proeftuin Overijssel laten zien waarom die investering belangrijk is. Cultuuronderwijs geeft jongeren belangrijke ervaringen mee. Het helpt hen om creatief te denken, hun eigen stem te ontdekken en zich bewuster te verhouden tot zichzelf en de wereld om hen heen,
aldus gedeputeerde Tijs de Bree.
Rijnbrink heeft binnen de Proeftuin, voortkomend uit de regeling Cultuureducatie met Kwaliteit, de rol van verbinder, aanjager en kennispartner. We brengen scholen en makers bij elkaar, begeleiden het proces, bewaken de kwaliteit en zorgen dat opgedane kennis breder beschikbaar komt voor het veld. Dat is belangrijk, want goed cultuuronderwijs vraagt om duurzame verbindingen. Tussen onderwijs en cultuur. Tussen beleid en praktijk. En tussen de wereld van jongeren en de maatschappelijke vragen van nu.
Ruimte voor wat in het onderwijs vaak onder druk staat
De aanpak van Proeftuin Overijssel brengt iets op gang wat in het reguliere onderwijs vaak onder druk staat: eigenaarschap, zelfreflectie, samenwerking, plezier zonder prestatiedruk en vertrouwen in het eigen kunnen. Leerlingen krijgen de ruimte om boven zichzelf uit te stijgen en nieuwe perspectieven op te doen.
Tijs de Bree:
Daarmee gaat Proeftuin Overijssel over meer dan cultuuronderwijs alleen. Het gaat ook over gelijke kansen. Want ieder kind verdient toegang tot rijk, onderzoekend en betekenisvol onderwijs. Niet alleen jongeren die van huis uit al met kunst en cultuur in aanraking komen, maar juist ook jongeren voor wie die wereld minder vanzelfsprekend is.
We blijven zaaien en oogsten
De viering van de 50e Proeftuin tijdens het werkbezoek was ook een uitnodiging om vooruit te kijken. Hoe zorgen we ervoor dat meer jongeren in Overijssel een Proeftuin kunnen ervaren? Hoe blijven we scholen ondersteunen in een tijd waarin de druk op het onderwijs groot is? En hoe benutten we cultuur als kracht om jongeren te laten groeien in creativiteit, veerkracht en zelfvertrouwen? Als Rijnbrink en provincie Overijssel blijven we volop zaaien en oogsten.
