Rijk van Nijmegen – Rijnbrink

In het Rijk van Nijmegen groeit een aanpak die meebeweegt met het dagelijks leven van mensen. In plaats van bewoners naar vaste locaties te trekken, worden activiteiten georganiseerd op plekken waar zij toch al komen en zich veilig voelen. Daardoor worden basisvaardigheden geen moeizaam of losstaand traject, maar een vanzelfsprekend onderdeel van het gewone leven.

Dat is belangrijk, want steeds meer zaken verlopen digitaal: contact met de overheid, zorg, bankieren, reizen, afspraken maken en het onderhouden van sociale contacten. Wie daarin niet mee kan, loopt sneller vast en verliest aan zelfstandigheid.

Door bewust aan te sluiten bij het dagelijkse ritme van bewoners en bij de vragen die daar ontstaan, blijkt deze aanpak niet alleen laagdrempelig, maar ook verbindend. Nieuwe groepen bewoners komen in beeld en doordat het aanbod samen met partners op vertrouwde plekken wordt georganiseerd, durven mensen sneller vragen te stellen en te oefenen.

Dichtbij en in de wijk

Aansluiten bij waar mensen al zijn

De arbeidsmarktregio Rijk van Nijmegen heeft dertien leerplekken ingericht, allemaal buiten de bibliotheek. Niet omdat de bibliotheek geen goede plek is, maar omdat de stap ernaartoe voor veel bewoners te groot blijft. De bibliotheek is een sterke basis, maar door buiten de bibliotheekmuren te programmeren worden bewoners bereikt die hun weg naar de bibliotheek (nog) niet vinden. Daarom vinden activiteiten plaats in wijkcentra, seniorencomplexen, appartementenblokken, en op plekken waar al koffiemomenten, inlopen of andere vertrouwde ontmoetingen zijn georganiseerd.

Deze keuze maakt dat het leren niet voelt als ‘naar een cursus gaan’, maar als iets dat je onderweg meeneemt. Net als een vraag die je stelt tijdens het koffie drinken.

Door aanwezig te zijn op plekken die al onderdeel zijn van het leefritme, wordt de drempel praktisch én emotioneel kleiner. Dat zie je terug in de opkomst en de doorverwijzingen vanuit welzijnsorganisaties en opbouwwerk.

Inspirerende aanpakken die werken

Leren vanuit het dagelijks leven: geen programma, maar herkenning

Het aanbod is bewust afgestemd op wat mensen in hun dagelijks leven doen en meemaken.

Het Digitaal Café

Inloopmomenten waar bewoners met hun eigen vragen binnenstappen: foto’s verwijderen, WhatsApp-instellingen, het installeren van apps of iets dat ‘ineens anders is’.

Wat hier werkt, is de toon: rustig, persoonlijk en zonder oordeel. De vrijwilligers nemen de tijd en er is ruimte voor gesprek. Op sommige plekken, zoals Het Achterom in Wijchen, groeien deze momenten uit tot echte ontmoetingsplekken waar 16–20 mensen samenkomen. Het Digitaal Café is daarmee niet alleen een plek om te leren, maar ook een vindplaats waar mensen gezien worden en waar je makkelijk kunt aansluiten.

De telefooncursus

Omdat veel bewoners geen laptop hebben, maar wél een telefoon, ontstond een cursus die helemaal opgebouwd is rond dagelijkse handelingen: videobellen, berichten versturen, navigeren, online bankieren, veilig zoeken en instellingen begrijpen.

Deelnemers geven terug dat hun wereld groter wordt:

‘Ik durfde eerst niet, maar nu kan ik weer zelf mijn bankzaken regelen.’
‘Ik heb geleerd foto’s te versturen naar mijn dochter in Amerika.’

Het is basaal en tegelijkertijd precies de kern: leren wat je vandaag nodig hebt, zodat je je morgen zelfstandiger en zekerder voelt.

Filmmiddagen over online oplichting

Samen met politie, seniorenorganisaties. bewonerscommissies en gemeente worden middagen georganiseerd waarin bewoners leren hoe ze nepberichten herkennen en wat je kunt doen als je twijfelt. De opkomst is hoog, soms zelfs boven verwachting. En krijgen ze een vervolg op andere plekken.

Wat hier opvalt: mensen herkennen hun eigen situaties in de filmpjes en komen daarna terug naar het Digitaal Café om vragen te stellen. De overgang tussen bewustwording, oefenen en vervolg is daardoor vanzelfsprekend.

Samenwerking volgt vanzelf als je buiten de de bibliotheekmuren programmeert

Doordat de activiteiten zijn ingebed in het dagelijks leven, ontstaat er een natuurlijke samenwerking met partners die al in de wijk actief zijn:

ouderenwerkers en opbouwwerk
welzijnsorganisaties
vrijwilligers van wijkcentra
politie en gemeente
bewonerscommissies
seniorenverenigingen, Seniorenweb en andere lokale ouderen-netwerken

Deze partijen herkennen de meerwaarde en verwijzen actief door. Niet vanuit beleid, maar omdat het voor bewoners werkt.

Leren voor iedereen

Maar in het tempo dat past

De regio richtte zich eerst vooral op senioren en NT1’ers, omdat daar de vraag het sterkst was.
Er wordt nu ook verkend wat passend is voor jongeren en ouders. Daarvoor start binnenkort een onderzoekstraject met de Radboud Universiteit om te onderzoeken welke aanpak en ingangen in het dagelijks leven het beste aansluiten.

Er wordt niet overhaast nieuw aanbod ontwikkeld, maar stap voor stap gekeken waar logische aanknopingspunten liggen. Bijvoorbeeld rond schermtijd, veilig internetten of AI.

Wat projectleiders uit deze aanpak kunnen meenemen

De werkwijze van Rijk van Nijmegen laat zien dat effectieve digitale basisvaardigheden niet alleen een kwestie zijn van programma’s en aanbieden, maar vooral van aansluiten bij het alledaagse.

1. Ga naar plekken waar mensen al zijn
De wijk is de beste vindplaats. Sluit bijvoorbeeld aan bij een koffiemoment, inloop of soep-uurtje waar bewoners toch al komen.

2. Sluit aan bij concrete, dagelijkse vragen
Niet bij leerdoelen, maar bij situaties.

3. Werk samen met wie al vertrouwd is voor de doelgroep
Dat maakt de drempel lager.

4. Bied een gevarieerd programma aan
Een Digitaal Café dat wekelijks plaatsvindt is net zo waardevol als een intensieve cursus. Een variërend programma spreekt verschillende bewoners aan en sluit aan op verschillende leerbehoeftes. Zo is er voor ieder wat wils.

5. Maak van elke activiteit ook een ontmoetingsplek
Er wordt geleerd, maar er wordt net zo goed een praatje gemaakt en samen koffie gedronken. Sociale verbinding mag bij de activiteiten niet vergeten worden!

De aanpak in het Rijk van Nijmegen laat zien dat basisvaardigheden het beste gedijen wanneer ze aansluiten bij het ritme van alledag. Het is een zachte manier van werken, maar met stevige resultaten. En juist daarom is het voor andere regio’s een waardevolle inspiratiebron.