Wij werken in opdracht van de Provincie Gelderland en de Provincie Overijssel

Geplaatst door op met onderwerp

Cultuur in Zicht. dé ontmoetingsplek voor het primair onderwijs, gemeenten en cultuuraanbieders in Overijssel is dit jaar voor het eerst door Rijnbrink Groep georganiseerd.

Het resultaat op 5 juni was een middag met inspirerende sprekers en een kennismaking tussen twee werelden namelijk die van bibliotheken en cultuureducatie. Wellicht is Cultuur in Zicht een opmaat naar samenwerking en integratie van cultuureducatie met de bibliotheekwereld? Het thema Cultuureducatie met Kwaliteit stond deze middag centraal.


"Cultuureducatie levert een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van kinderen"

Tineke van Ham beet het spits af. Zij presenteerde Rijnbrink Groep en legde een verbinding tussen bibliotheekwerk en cultuureducatie. Ze zoomde in op de Participatieladder waarmee je kunt vaststellen in hoeverre een burger TinekevanHammeedoet in de samenleving. Taalvaardigheid en leesvaardigheid zijn belangrijk voor kinderen. Daar houden onderwijs en bibliotheken zich mee bezig. Cultuureducatie is ook nodig voor kinderen. In haar presentatie haalde ze wetenschapjournalist Mark Mieras aan "Cultuureducatie levert een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van kinderen. Kunst is belangrijk voor de hersenen. Kunst is spel, en spel is de motor voor de ontwikkeling van hersenen. Wie
speelt, houdt zijn hersenen lenig. Wie speelt, blijft jong van geest. Kinderen leren met behulp van gebaren makkelijker taal en rekenen. Dat komt omdat het gebarencentrum en het taalcentrum in de hersenen vlak bij elkaar zitten. Kunsteducatie levert op die manier een bijzondere bijdrage aan de ontwikkeling van kinderen. Door muziek leren kinderen luisteren - niet alleen naar elkaar, maar ook naar emoties. En ze geven betekenis aan symbolen door bijvoorbeeld te tekenen" 

Thematische samenwerking scholen en culturele instellingen
Ingrid Welmer gaf als Projectleider Cultuureducatie met Kwaliteit een kijkje in de keuken van de pilots die gestart zijn in Overijssel. De pilots zijn gebaseerd op de werkwijze van cultureel partnerschap. Scholen mogen vragen indienen en culturele instellingen een voorstel. Vraag van de school en aanbod van de instelling zijn in de pilots gekoppeld. Er wordt op maat gewerkt waardoor verankering van cultuureducatie makkelijker wordt. Doel van de pilots is dat culturele instellingen en scholen duurzaam samenwerken rondom thema's als:

  • doorgaande leerlijnen ontwikkelen
  • betrekken van de (lokale) culturele omgeving
  • deskundigheidsbevordering van leerkrachten en educatief medewerkers van culturele instellingen

De kennis die in de afgeronde pilots is opgedaan wordt gedeeld en is daardoor beschikbaar voor andere scholen en instellingen. Eind 2014 komt een nieuwe ronde om pilots aan te vragen. Voorbeeld van een pilot is objectentheater TamTam die samen met een school gaat onderzoeken aan welke kerndoelen en tussendoelen van de leerlijn kustzinnige oriëntatie de voorstelling Zo Slim Als Een Ezel een bijdrage levert. 

Hester MaijMeerjarenprogramma Cultuureducatie in de provincie Overijssel 
Hester Maij, gedeputeerde voor Landelijk Gebied en Culturele Infrastructuur, lichtte het meerjarenprogramma Cultuureducatie in de provincie Overijssel toe. Doelstelling van het provinciale programma sluit aan bij het landelijke programma Cultuureducatie met Kwaliteit waardoor ze elkaar versterken. Cultuureducatie maakt onderdeel uit van de cultuurnota De Kracht van Cultuur (2013 – 2016). Gemeenten kunnen geld aanvragen ter ondersteuning van cultuureducatie. Er is een bedrag per leerling beschikbaar. Daarvan mag een deel besteed worden aan een cultureel programma en een deel is bedoeld voor deskundigheidsbevordering leerkrachten, doorgaande leerlijnen en de relatie binnen – buitenschoolse cultuureducatie (culturele omgeving). Voorwaarde is dat gemeente minimaal 75% van bijdrage van 2012 voor cultuureducatie behoudt. Gemeenten kunnen twee jaar een beroep doen op een adviseur cultuureducatie van Rijnbrink Groep. Scholen nemen steeds meer zelf de verantwoordelijkheid voor cultuureducatie. Als provincie willen we het aanbod stroomlijnen. Dat doen we door op de achtergrond goede verbindingen en ketens te vormen waar scholen niks van merken maar wel de vruchten van plukken. Een voorbeeld is de nieuwe website AliceMoves.

Kernrol cultuureducatie in het onderwijs
luttersJeroen Lutters, lector didactiek en inhoud van de kunstvakken aan de Hogeschool Windesheim ziet een kernrol voor cultuureducatie in het onderwijs. In zijn presentatie staat hij stil bij de betekenis van cultuur educatie in een veranderende culturele context en bij de ontwikkeling van het vakgebied cultuureducatie op basis van deze nieuwe werkelijkheid.  De bedoeling van cultuureducatie is een publiek op te voeden tot creatieve mensen. Daarbij is van groot belang een onderscheid te maken tussen de samenleving van de 20e eeuw en die van de 21e die nog iedere dag 'ketsen'. We leven in een wereld van "the past in the present", aldus Lutters die zegt: 'Cultuureducatie is de educatie van de creatieve mens die, vanuit een creatieve competentie, techniek, wetenschap, kunst en ondernemingszin naar zijn hand weet te zetten.' Creativiteit is volgens hem het om kunnen gaan met vrijheid. Dat is de taak van cultuureducatie. Betrokkenen bij cultuureducatie, zijn naar zijn mening de allerbelangrijkste groep voor de samenleving van vandaag en morgen. Wat we besparen op cultuureducatie, verliezen we anders in de gezondheidszorg, de sociale voorzieningen, en het gevangeniswezen. Het is belangrijk deze relatie steeds weer te leggen bij de uitoefening van onze functie. Het is niet langer voldoende te zeggen dat ons werk "leuk" is , hoe belangrijk plezier in het onderwijs, ook is. We moeten benoemen dat ons werk gewoonweg noodzakelijk is'. Basisvaardigheden in cultuureducatie zijn:

  • De relatie met het actuele zelf: Iedereen is een "zelf". De hoogwaardige educatie heeft als fundament "het zelf", en staat daarom altijd direct in contact met "het nu" waarin "het zelf" zich manifesteert. Sturen vanuit "het zelf" is daarom regel 1 voor succes.
  • Een hoogwaardige kwaliteit: De nieuwe educatie kan alleen bestaan bij de gratie van een hoge inhoudelijke kwaliteit. Zonder kwaliteit toont zich iets niet meer. Dit vraagt bovenal samenwerking. Alleen door belangen te verbinden kan de noodzakelijke kwaliteit worden gehaald. Samenwerking uit noodzaak. Hoogwaardige kwaliteit, door samenwerking, is regel 2 voor succes.
  • Ruimte voor verbeelding. De nieuwe educatie van vandaag en morgen vraagt om verbeelding. We denken te vaak dat fictie een belemmering is, maar fictie/ fantasie is de basis om grenzen te overschrijden, en dingen die doordacht moeten worden alvast te voorvoelen. Het is daarom van groot belang dat in de moderne vorm van cultuureducatie zeker zo veel aandacht wordt besteed aan de verbeelding als aan kennis en ambacht. Ruimte voor verbeelding is regel voor succes.
  • Denken in design : Het individu als praktisch maar ook zinvol ontwerper. De wereld van vandaag en morgen is gericht op een betekenisvol, zelfs zinvol positief design. Receptie van kunst is daarbij belangrijk voor iedereen, omdat kunst een vorm van kennis is. Niet alleen voor de beroepsbeoefenaar in de kunst, maar voor iedereen. Productie als kunstvorm is eveneens van belang. Ontwerpen, met een juiste blik op de zinvol ontwerp, is regel 4 voor succes.

Lees de volledige rede van Jeroen Lutters

monique wijnkerOptreden Nederland Sympofnieorkest
Monique Wijnker, adviseur educatie bij het Nederlands Symfonieorkest, laat na alle talige presentaties een deel uit de muzikale vertelvoorstelling Met Mozart op reis van Alette Jansen zien. Het publiek wordt gevraagd mee te doen en dat werkt als een energizer. Monique geeft aan dat de magie van muziek betoverend is. Je voelt het in je lijf, je ervaart emotie en je fantasie wordt geprikkeld. Klassieke muziek is meer dan leuk: het brengt je letterlijk verder en ze vindt dat het een mooie plek in het onderwijs verdient. De Muzikale ontwikkelingsfase van het kind is leidend. We willen als Nederlands Symfonieorkest sleutelervaringen bij kinderen realiseren. En we willen dat ze participeren: zelf muziek maken, dansen, bewegen, ritmes voelen en klappen. Het Nederlands Symfonieorkest heeft daarom een muzikale leerlijn ontwikkeld, speciaal voor het basisonderwijs. Het inderstaand concert voor Rafiq maakt onderdeel uit van de leerlijn. 

Lancering AliceMoves.nl
alicemovesRob Chömpff gaf een kijkje in de vele (marketing)mogelijkheden van de website AliceMoves.nl - dé (online) cultuurcommunity voor onderwijs en cultuur. Chömpff is initiator en bouwer van dit splinternieuwe, veelbelovende cultuurplatform dat op deze middag officieel wordt gelanceerd door Hester Maij. Doel is om samen te werken aan beter cultuuronderwijs. Door middel van een profiel als school of als cultuuraanbieder ontstaat de beste match. Er staan inmiddels ruim 200 Overijsselse cultuur activiteiten op www.alicemoves.nl Scholen kunnen door middel van het aanmaken van hun profiel zoeken in het aanbod dat ontsloten is door een uitgebreide, fijnmazige trefwoordenlijst.