Wij werken in opdracht van de Provincie Gelderland en de Provincie Overijssel

Geplaatst door op met onderwerp

Rijnbrink introduceert elke maand een artikel van een Rijnbrink-professional. Deze maand het artikel van Astrid Kroon: Samen werken is samen starten.

Rijnbrink heeft een team van professionals die veel kennis hebben over hun vakgebied. In hun werk zetten zij die kennis in om de Bibliotheek van vandaag te ondersteunen in hun doorontwikkeling naar de Bibliotheek van morgen. Graag delen wij die kennis met jullie, zodat jullie inspiratie op kunnen doen en kunnen leren van interessante casussen. Daarom introduceert de Rijnbrink elke maand een kennisartikel. Deze maand het artikel van Astrid Kroon: Samen werken is samen starten.

Kuipers2 1062

Astrid Kroon werkt als senior adviseur in het team Bibliotheek Inhoudelijk advies van Rijnbrink. Astrid ondersteunt de Bibliotheken bij implementatie, uitbouw en borging van de doorgaande lijn lezen en mediawijsheid 0-18 jaar. Ze participeert actief in landelijke netwerken. Thema’s zijn ouderparticipatie, cultuureducatie, opbrengstgericht werken, de Bibliotheek op school, monitor, educatie, scholingsprogramma’s en procesbegeleiding.

Lezen staat weer helemaal op de kaart. Steeds meer onderzoeken tonen de positieve effecten van lezen, voorlezen en praten over boeken aan op de taal- een leesbevordering van kinderen. En ook op wat het nog meer doet, zoals het vergroten van inlevingsvermogen, fantasie en empathie. Ook is er een positief verband tussen het lezen van boeken en de scores op taal, wiskunde en studievaardigheden van de Cito-eindtoets.*

Zelfredzaamheid is een toenemende noodzaak in de hedendaagse maatschappij. Kunnen lezen en schrijven is hiervoor essentieel. Onderwijs, gemeente en Bibliotheek zijn het hier over eens. Echter, niet overal is de weg vrij om structureel samen te werken op gebied van lees- en taalbevordering bij kinderen. Je voelt dat men wil maar niet goed weet hoe en waar te beginnen. De Bibliotheek Losser vroeg me dit jaar om eens met hen te sparren over hoe zij dit op konden pakken samen met de gemeente en de scholen in hun regio. In dit artikel neem ik jullie mee in de eerste stappen van dat traject.

Procesbegeleiding voor vraagstukken zonder antwoord

De Bibliotheek Losser vroeg mij om mee te denken hoe de gemeente, basisscholen en de Bibliotheek tegen de stroom van de bezuinigingen in, toch vorm kunnen geven aan een structurele vorm van samenwerken op gebied van taal- en leesbevordering. Veel scholen ontvangen al wisselcollecties van de Bibliotheek en nemen producten als groepsbezoeken, een schrijver in de klas en activiteiten rondom de Nationale Voorleesdagen af. De Bibliotheek Losser wil graag de lokale inzet voor leesvaardigheid op basisscholen integraal gaan aanpakken. Ze is van mening dat met een opbrengstgerichte manier van samenwerken met de basisscholen en gemeente, beter en effectiever gewerkt kan worden aan preventie van laaggeletterdheid bij de jeugd. Maar hoe geef je dit vorm? De Bibliotheek zit middenin een fusie mét bezuinigingen. Dat zijn zware trajecten. Daarop hebben ze me gevraagd om mee te denken. Ik zeg op voorhand wel dat ik geen kant en klaar antwoord kan geven. Ik wil graag samen met de betrokken partijen verkennen waar kansen en mogelijkheden liggen. En daar waar het past, breng ik mijn inhoudelijke kennis op het gebied van taal, lezen, onderwijs en bibliotheekwerk in.

Samen werken is samen starten

Vaak zijn de eerstgenoemde argumenten in een dergelijk traject; we hebben geen geld, geen mensen of geen uren. Dat zijn argumenten die ik hoor, erken en serieus neem. Ik parkeer ze en laat ze op de achtergrond van het proces meelopen. Waarom? Een zin met ‘geen’ of ‘niet’ blokkeert de voorwaartse beweging en de ruimte om samen op te denken, te dromen, creatief te zijn en kansen te zien. Samen werken is samen starten, en dat is in mijn ogen samen verkennen waarom je voor wie van betekenis wilt zijn, hoe je daarin samen sterk en van waarde kan zijn en hoe je dat vorm geeft. Dan pas kan je bepalen hoeveel budget dat van wie vraagt, hoeveel je te besteden hebt en hoe je dat laat samenkomen of hoe je samen naar oplossingen en mogelijkheden zoekt.

In Losser hebben we gekeken wie er voor de verkenning aan tafel moeten zitten en waar die tafel staat. Op het lokale platform basisonderwijs met wethouder, ambtenaar en alle schooldirecteuren gaven we een inhoudelijke presentatie. We komen dan niet met een aanbod en een prijskaartje. We stellen de kinderen in Losser centraal en laten zien vanuit wetenschappelijk onderzoek wat de opbrengst van lezen is, hoe je ouders thuis kan betrekken bij lezen, wat lokaal, provinciaal en landelijk aan programma’s en diensten hiervoor beschikbaar is en waar kansen voor samenwerking liggen. We willen niet compleet iets nieuws doen, we willen verkennen hoe basisschool, gemeente en Bibliotheek in een samenwerking van betekenis willen zijn voor de kinderen in Losser.

Fundamenten bouwen waarop het gaat werken

Vervolgens gaan we op expeditie, samen onderzoekend op pad met de ambtenaar van onderwijs, 2 basisschooldirecteuren als afvaardiging van het onderwijs en de directeur en jeugdspecialist van de Bibliotheek. We verkennen de lokale situatie: Wat neemt men waar bij kinderen en ouders? Wat is er nog nodig en waar liggen beperkingen? Wat kunnen de verschillende partijen betekenen en wanneer zijn ze betrokken? Welke benodigde expertise is bij wie aanwezig en welke niet? Als we zouden gaan samenwerken, wat is dan ons gezamenlijk doel? In een goed voorbereide sessie kregen alle vragen een antwoord en formuleerden we een gezamenlijk doel voor de samenwerking:

Scholen willen met de Bibliotheek en Gemeente zich samen inzetten voor de preventie van laaggeletterdheid met het vergroten van het leesplezier als motor voor taal- en leesbevordering.

De opbrengst van beweging

Voor dit soort vraagstukken werk ik het liefste met procesbegeleiding en samen verkennen en onderzoeken wat kan en past; Beweging in gang zetten. In dit proces ervaar ik elke keer weer dat de inhoudelijke betrokkenheid en het eigenaarschap toenemen bij de verschillende partijen . Er ontstaat een breed draagvlak en de individuele problemen worden gezamenlijke problemen. In de zoektocht naar oplossingen komen er veel kansen in beeld die je van te voren niet bedenkt. Als mijn werk erop zit, ligt daar een plan van aanpak met concrete actiepunten van de eigenaren; een actieplan van mijn klant voor de doelgroep voor wie ze van betekenis willen zijn. In een voorwaartse beweging.

Update: Het resultaat van Samen Werken is Samen Starten is hier te vinden.

 

* Bron: D. Kortlever & J. Lemmens: ‘Relaties tussen leesgedrag en Cito-scores van kinderen.’ Tijdschrift voor Communicatiewetenschap, 40, 1, 2012